Bệnh Zona thần kinh

1. Zona thần kinh là gì?

Zona thần kinh là bệnh do sự tái hoạt động của Vi rút Varicella Zoster (VZV), cùng vi rút gây bệnh thủy đậu ở giai đoạn nhiễm trùng ban đầu. Sau lần bị thủy đậu, những vi rút này vẫn còn tồn tại trong cơ thể ở dạng tiềm ẩn. Khi VZV tái hoạt động, nó sẽ gây bệnh Zona với các phát ban sẩn đỏ đau đớn, sau đó tiến triển thành các mụn nước⁽⁴⁾.

Zona là bệnh thường gặp, đặc biệt ở người lớn tuổi.⁽¹⁰⁾

Hình ảnh minh họa

2. Sự lây lan và nguy cơ nhiễm bệnh

Một người chưa từng mắc bệnh thủy đậu (hoặc chưa chủng ngừa thủy đậu) có thể bị nhiễm VZV từ người đang có các tổn thương Zona ở dạng hoạt động, thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước hoặc hít thở các hạt vi rút từ mụn nước cho đến khi chúng khô và đóng vảy. Trong trường hợp này, người bị lây nhiễm sẽ phát triển bệnh thủy đậu. Một khi thủy đậu lành, những người này sẽ mang nguy cơ tiềm ẩn của bệnh Zona. ⁽⁴⁾.

Về nguy cơ nhiễm bệnh, thống kê cho thấy hơn 90% người trên 50 tuổi đã mang vi rút gây bệnh Zona thần kinh trong cơ thể ^(*)(1)(8).

Ước tính trong suốt cuộc đời, cứ 03 người thì có 01 người sẽ mắc bệnh Zona ^(4)(1)(***).

3. Triệu chứng của bệnh Zona thần kinh

Triệu chứng điển hình của Zona thần kinh là sự xuất hiện của các dải phát ban dạng sẩn hoặc mụn nước và đau đớn tại vùng da. Tuy nhiên, dấu hiệu đáng sợ của căn bệnh này chính là những cơn đau thể xác dữ dội. ⁽⁹⁾

Dựa trên trải nghiệm thực tế, cơn đau Zona thần kinh được người bệnh mô tả như ^{(**) (9)}:

• Bị điện giật

• Kim đâm qua da

• Bỏng nước sôi

• Gãy xương sườn

Mặc dù phát ban và đau do Zona thường biến mất sau 1 tháng, Zona cấp ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và các chức năng của người bệnh". ⁽¹⁰⁾

Nhiều bệnh nhân Zona chia sẻ rằng họ chưa từng trải qua một cơn đau nào khủng khiếp như thế. ^(9)(11)

4. Biến chứng nguy hiểm của Zona thần kinh

Người lớn tuổi và những người bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao gặp phải các biến chứng của bệnh Zona thần kinh ⁽⁴⁾.

Biến chứng thường gặp của bệnh là đau thần kinh sau Zona (PHN) - tình trạng đau mạn tính khiến cả cơ thể và tinh thần suy nhược, kéo dài hàng tháng và thậm chí nhiều năm sau khi phát ban đã lành ⁽¹⁾⁽²⁾.

Đây là biến chứng đáng sợ của bệnh vì đau thần kinh sau Zona có thể rất khủng khiếp, gây mất ngủ và ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày của người bệnh, dẫn tới các tình trạng như chán ăn, sụt cân, mệt mỏi, trầm cảm, thu mình không muốn giao tiếp hoặc làm việc, và cần người khác hỗ trợ. ⁽³⁾.

Các biến chứng khác của bệnh Zona thần kinh còn có mất thính lực hoặc thị lực (khi vi rút tấn công dây thần kinh mắt hoặc tai), viêm não, viêm phổi,... ⁽⁴⁾.

Hình ảnh minh họa: Triệu chứng ban da

5. Các bệnh lý mạn tính và nguy cơ mắc Zona thần kinh

Sự suy giảm miễn dịch theo tuổi tác (quá trình lão hóa miễn dịch) nhiều khả năng là nguyên nhân khiến vi rút tái hoạt động, làm tăng nguy cơ bị Zona thần kinh ở người lớn tuổi. Đáng chú ý, những người có sẵn các bệnh nền mạn tính có hệ miễn dịch dễ bị tổn thương hơn, từ đó làm gia tăng đáng kể nguy cơ khởi phát bệnh Zona. ⁽⁵⁾

Cụ thể, người có sẵn các bệnh nền mạn tính như:

• Viêm khớp dạng thấp

• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

• Các bệnh tim mạch

• Bệnh thận mạn

• Đái tháo đường

• Trầm cảm có thể tăng nguy cơ mắc Zona thần kinh ^(5)(6)(7).

Hình ảnh minh họa: Biến chứng zona ở mắt

Do đó, người lớn tuổi có sẵn bệnh nền cần đặc biệt lưu ý và chủ động tìm kiếm các giải pháp bảo vệ sức khỏe.

6. Khuyến cáo phòng ngừa

Những người mắc bệnh zona nên tránh tiếp xúc với những người nhạy cảm có nguy cơ cao mắc bệnh thủy đậu nặng như phụ nữ mang thai, những người bị suy giảm miễn dịch ở mọi lứa tuổi,… trong môi trường gia đình và ở nơi làm việc cho đến khi vết thương đóng vảy mài. ⁽¹²⁾ Ngoài ra, việc che kín tổn thương da, không chạm hoặc gãi lên vết ban da, cũng như rửa tay thường xuyên, giúp tránh lây truyền vi rút VZV. ⁽¹²⁾

Dự phòng và làm giảm mức độ nặng zona là đặc biệt cần thiết ở người lớn tuổi, vì zona thường gặp và có nhiều biến chứng liên quan hơn ở nhóm tuổi này thông qua suy giảm miễn dịch tế bào do tuổi già, và nguy cơ khởi phát zona cũng cao hơn. ⁽¹²⁾

Nguy cơ mắc Zona và các biến chứng của bệnh, bao gồm cả nhập viện, tăng rõ rệt từ sau 50 tuổi⁽⁴⁾. Nếu bạn từ 50 tuổi và có bệnh nền, hãy trao đổi với bác sĩ ngay về phương án phòng ngừa Zona thần kinh!^(5)(6)(7)(#)

Nếu bạn từ 50 tuổi và có bệnh nền, hãy trao đổi với bác sĩ ngay về

phương án phòng ngừa Zona thần kinh!